Ngā Kōlomā o te Kōhatu Tāwhito i ngā Āhuatanga Tāwhito me ngā Āhuatanga Āhua Hou o te Whare

Ngā pou kōrero, ā, he wāhanga o ngā taonga a te taiao i whakamahinga i ngā āhua o te wharepuni āhua tawhito me ngā āhua hou, he wāhanga hoki nui o te wharepuni. I tāwhai i ngā whare karakia, i ngā pā, engari i kitea hoki i ngā whare hou. I tēnei wā i Paia, he mātauranga mātua tā mātou whakamāhi i te āhua pai me te kaha o ngā taonga a te taiao. Kāore ngā pou nei i te whakamāhi noa i te āhua, engari i whakamāhi i ngā tau mano hei rāwekenga i ō rātou kaha me ō rātou āhua. I ērā āhua, he tohu kaha me ngā ara tawhito, e tū ana, e tū ana. Ahakoa kāore he maha ngā kōrero e mōhiotia ana mō ā rātou hītori, kei te tū ngā tāngata i te whakaarohanga ki a rātou. He kōrero ia pou i te pūkenga, i te ahurea, me ngā mea i tāwhaina mai i te whenua.

Ngā Whakamāhua o ngā Pou Kōrero i ngā Āhua Hōu

He maha ngā whakamāhua o ngā pou kōrero i ngā tāpoi hōu kia rite ai te whakamāhi a ngā kaihanga me ngā kaiwharepuni. Tuatahi, he tino kaha.  Kōhatu Tūturu ka taea te whakamahi i tēnei i te wā roa, ā, ka ora tonu i ngā āhuatanga huarere tino pūkaha, nō reira he mahi mātauranga te whakamahi i tēnei i tēnei whare. Ko tēnei hei whakamārama i tēnei, kāore pea ngā whakamānginga i te whakauru i ngā wā o muri, ā, ko tēnei e whakawhitinga ana i ngā tau o ngā utu iti. I tēnei hoki, ka taea e ngā pou nei te whakamāhi i tēnei āhua rerekē e kore pea e whakamahinga mai i ngā kōpae tātai. Ko ngā taputapu kōpae katoa he rerekē, he rerekē ngā āhua me ngā tae, ā, ko tēnei te mea e rerekē ai i ngā whakamātautau katoa. Tirohia tēnei whare me ngā pou mārere, ā, ka kitea e koe ngā mā whakarere me ngā kākāriki kōpae e whakamāhinga ana i tōu titiro, hei tauira.

Ko tēnei anō he uara o ngā kōpū pounamu: he whakamārama i te māmā o te whakamāori i ngā whare. I ngā rā hīkawea, he wāhi tēnei e whakamāori ai i te hāngā o roto, nō reira he pai ki te whakamāmā. Kāore ēnei pou i te iti ake i te whakamāori i te taiao, nā te mea i hanga mai ai i ngā kaiwhakamātautau o te ao. Ko te whakamāori i ngā kōpū pounamu he whakamāori i te whakamātautau i ngā hua hāngā, ā, he whakamātautau hoki i ngā hua e whai ana i ngā whāinga o te taiao. Ko ngā kamupani pērā i a Paia he mātauranga tonu i te whakamātautau i ēnei kōpū i te ara e whai ana i te whakamātautau, ā, he iti ake hoki ngā pānga ki te whenua. Ki te mutunga, ko ngā kōpū pounamu e whakapānui ai i te uara o tēnei whare. I ngā wā e hokona ana, ko ngā kōpū pounamu i ō rātou whare, i ō rātou whare pakihi, he take nui hoki hei hoko. Ka whakapānui ai i te uara o te whare katoa. Nō reira, e mōhio ana ngā kaimahi whare me ngā kaihoko whare i tēnei wā ko ēnei pou nui he whakamārama hoki i te āhua, ā, he whakamārama hoki i te mahi.

He aha ngā huarahi e whakapānui ai ngā pou pounamu i ngā wāhi ahurea me ngā wāhi hōu?  

Ka huringa tonu tōu wāhi, ahakoa he whare pakeke i tēnei, ā, he pai ngā pou kōrero o te kōhatu hei whakamātau, ahakoa he whakamātautau hou. I te whānui, ko ngā pou nei ngā wāhanga matua e tautū ana i ngā tuanui, i ngā pātākai rānei. He kaha, he mātātoko ngā whakaahua o ngā pou nei. Whakaaro mai i ngā tīpuna whare wānanga teitei, i ngā whare o ngā kāwanatanga rānei e whakakorikori ana i ēnei whakamātautau whānui. Ko ngā tāngata e haere mai ana ki ēnei wāhi e whakaahua ana i te awe; kei ngā pou ngā kōrero o ngā wā o mua, e whakawhitinga ana i tātou ki te hītori. Ko ngā pou he tohu o te tūpono, o te kaha, ā, ka tū ake i te whakaahua o ngā tāngata katoa e hāere mai ana.

I ngā whare whakamātautau o tēnei wā, kāore anō ngā pou kōhatu i whakamahinga kia whānui. Whakamahinga ngā kaiwhakamātautau i ngā pou kōhatu kia mau tonu ngā kākahu i tō rātou āhua māmā me tō rātou āhua āhua. Kā taea ngā whare hui, ngā whare kai, i ngā whare noho anō hoki te whakamārama i tō rātou pūkenga ma te tāpiri i ētahi iti ngā pou kōhatu e whakamātautau ana. Ka taea ngā pou kōhatu te whakamāhi i roto i ngā whare, ā, i waho anō hoki, nā reira ka whakapāpā ngā wāhi i tēnei ao tāngata ki tēnei ao tāngata. He tauira, he whare kai e ngā pou kōhatu e whakawhāriki ana i ngā wāhi noho i waho, ka taea te whakamārama i tōu āhua o te whakamārama, o te whakarāpopotonga hoki. He wāhi hei uru mai, hei noho ai, hei whakaaro i ngā whakaaro maha i tāu inu i tō kawhe.

I Paia, ka kite tatou i ngā pou i hangaia ki ngā kohatu māori e hanga ana i tētahi kāhua me te mahi. Ehara i te mea he ahuareka noa iho, engari he wāhanga o te mea e āhei ana, e āwhina ana hoki ki te tiaki i te iwi. I ētahi hoahoa hou, ka taea te whakarerekē i ēnei pou, te whakarerekē rānei kia tutuki ai te kaupapa o te kaupapa, i ētahi wā ka whakakotahihia ki te karaihe, ki te whakarewa rānei mō te tono hou. Ko tēnei whakatakoto i ngā whare hou. Ko te tikanga, ka hurihia e rātau ngā wāhi ki ngā wāhi e tūhono ana te hītori me ngā āhuatanga ora o nāianei, ngā wā e mau tonu ana. Mā te whiriwhiri i ngā pou kohatu māori, ka taea e ngā kaihoahoa te hanga i ngā taiao e mahi ana, e whakaranu ana i te wā o mua me te wā o nāianei.

Kei whea te kimi i ngā hoahoa pou kohatu māori ā-ahua mō tō pakihi?  

Ki te mea he rangatira koe o te pakihi, me te hiahia koe mo to koutou whare ki te pop tino, tūturu tīwai Kōhatu he whakaaro pai tonu. Ko ngā pūranga pērā i a Paia hoki he rōpū o ngā pou kōhatu āhua, he maha ngā whilihanga ataahua e taea ana te whakamātau i ēnei āhua. Ki hea te hoko i tēnei: He rereke ngā tae, ngā rahi me ngā āhua o ngā pou kōhatu āhua, nō reira e taea ana te whiriwhiri i tētahi e tika ana mō ōu mahi. Māu anō te tātai i ngā pūranga kōhatu ātea, i ngā kaihāpai rānei kia kitea ai ngā mea e wānana ana. Mā rātou anō hoki te whakaaetia kia whakamātau, kia kitea hoki te kōhatu i te ao, ā, he uaua tēnei hei whakamārama mō te whakatau i te tika o tēnei i tōu wāhi.

Ko tēnei anō he wāhi pai hei rapu i ngā whakamātautau ā-hāpaiti, i ngā whakamātautau ā-whare, i ngā whakamātautau ā-te whakamātautau. He maha ngā kamupani, pērā i a Paia, e whakamānui ana i ō rātou āhuatanga hou ki ngā whakamātautau nei. I tēnei wā, ka taea e koe te titiro ki ngā kōhanga kōhatu o ngā pou kōhatu tāwhai, te whakatau i ngā kaiwhakamātautau, me te whiwhi i ngā whakaahua maha. Ko ētahi atu he tohunga ā-mātauranga e noho ana kia whakaatu ai i te ara e hanga ana ai ō rātou hua. Ka taea tēnei te whakamāharahara tonu, ā, ka hiahia koe ki te whakaaro i ngā ara hou, i ngā ara auaha i taea ai te whakamātau i ngā pou kōhatu tāwhai mō tōu ake umanga.

Kaua whakamātaumahia te tātai i te ipurangi. He nui ngā wāhi ipurangi e tohu ana i ngā whakaahua me ngā kōrero mō ngā āhua rerekē o ngā pātaka kākāriki hoki. Ā, he āhua āwhina āpiti ngā wāhi ipurangi e whakamāhi ana ngā kiritaki i ngā kōhanga kākāriki, te whiriwhiri i ngā tae me ngā āhua. Ka taea hoki te pānui i ngā whakamātautau a ngā kiritaki kē kia mārama ai he aha ngā mea i pai ki a rātou. Ko tēnei hei āwhina i a koe kia whakamātau i tēnei whakamātau. Ā, i ēnei wā he pai hoki te mahi i tētahi kaiwhakamātautau rorohiko, i tētahi kaiwhakamātautau whare, i tētahi kaiwhakamātautau wāhi noho rānei. He mātauranga ngātahi ngā kaiwhakamātautau nei, ā, ka āwhina i a koe kia whiriwhiri i ngā āhua o ngā pou kākāriki mātua e tika ana mō tōu pakihi. Ka whakamāmā i tōu wā, ā, ka whakamāreke i ngā hapa i te mahi i tētahi kaimahi pūkenga. Engari i te mutunga, ko te whakamātau i ngā āhua rerekē o ngā pou kākāriki mātua he haere ki ngā wāhi rerekē, he rapu i ngā whakaahua mai i ngā puna rerekē. Whakamāramatia, i Paia, kātahi tātou e whakamārama ana kua taea e tēnā pakihi te whakamātau i tēnei āhua rerekē mā te whakamāhi i ngā pou kākāriki mātua ataahua.

He aha ngā whāinga o ngā kaihoko o ngā pou kākāriki mātua me mātua mārama?  

He maha ngā mea e tātari ai ngā kaihoko i mua i te hokonga i ngā pou kōpū pounamu. Tuatahi, he nui te whakamārama o te uara. Kāore ngā kōpū katoa i hangaia hei rite, ā, ko ngā kōpū iti ake i te utu he rere kē i te wā pūmau. Me whiriwhiri, me whiriwhiri anō koe i ngā kōpū uara teitei mai i tēnei puna whakamārama, pērā i a Paia. Ko tēnei te whakamārama kia kāore ngā pou o koe e whakamāhinga, e pakaru, i te whakamāhinga i ngā marama e toru. Me whakamātau tonu koe i te momo kōpū e whiwhi ana koe. Kāore ngā kōpū pounamu katoa i te rite i tō rātou pūmau. (Whakaahuatia, he rere kē te kaha o te grānīt i te mārble.)

Ko tēnei hoki tēnā take o te whakamātau. I āhua wāhanga pea ngā kōhatu a-taiao e hiahiatia ana te tiaki ā-hāpaitanga kia māmā te kite i ngā whakaahua pai. He ngākau pūmau ngā tikanga i raro i ānei ka whaiwhai ngā whakamārākanga, i tēnā anō pea ngā kaiwhakamātau e whakamāngai ana i ngā kōhatu. Koinei ngā whakamārama hei whakamātau i ngā pou kōhatu, kia māmā te kite i ngā whakaahua pai i ngā tau. Kāore pea koe e pīrangi kia whaiwhai ngā kōhatu i te wai, i ngā whakamārākanga rānei. Nō reira, kāore he paku pāpātanga i te pātai i tēnei i tēnei o ngā tohunga mō ngā āhuatanga o te tiaki i ēnei kōhatu, me ngā wā e hiahiatia ana kia whakamātau ngā kōhatu; ā, ko tēnei pea e whakamāngai ai i tōu wā, i tōu moni hoki i te mutunga.

Ko te tāpiri o ngā pou kōrero ā-waho i te kōrero ā-taiao hoki e whai ana i ngā āhuatanga āhua, ā, me mātua whakaaro ki ngā pākanga pea mēnā e whakamahinga ana i wāhi ā-waho. Kāore ngā kōrero katoa e taea te whakamātautau i te ua, i te hukapapa, i te hīkawea hoki. Mōhio ki tōu āhua āhua I tēnei wā, he matua te mōhio ki ōu āhua āhua i te whiriwhiri i ngā kōrero. Whakaaro hoki ki te aha te pai o ngā pou kōrero ā-taiao i te whakamātau i te whakamātautau katoa. E hiahia ana koe kia tāwhai ngā mea katoa, kia pai hoki ngā āhua i tōu wāhi. Ā, i te mutunga, e mōhio ana koe: Ina hāngai ana, ina whakamātautau i ngā wā e rua! Ko te tāwhai tika e whakakore ai ēnei pākanga, ā, e whakaatu hoki i ōu pou kōrero i tō rātou pai rawa. I te whānui, ko te mōhio ki ēnei pākanga māmā e whakamana ai i ōu whiriwhiri i ngā pou kōrero ā-taiao e taea ai te whakamātau i tēnei ao.

Me pēhea te whakamātautau i ngā pou kōrero ā-taiao i roto i tōu whare me wāhi ā-waho?  

Ko ngā pou kōrero pounamu he whakamārama i te aroha me te mātauranga o ngā wāhi o waho, ā, o roto hoki. I te whakamātautau i ngā wāhi e taea ai te whakaputanga, he pai te whakaaro ki te āhua o ngā wāhi katoa. He rākau pounamu hei whakamārama i ngā uru, he rākau pounamu hei whakamārama i ngā rūma. He tauira, ko te whakaputanga o ngā pou i ngā taha o te awa uru he whakamārama i tōu uru, he whakamārama i te whakawhetai. Ā, i ngā rūma nui, ka whakamahinga hei wehe i ngā wāhi rerekē, kāore he hiahia ki ngā pārae. Ko tēnei he pai rawa i ngā rūma kāore he pārae, i reira e hiahia ana koe ki te wehe i te rūma noho mai i te rūma kai.

Ko tēnei anō he tohutohu mō ngā rūma o roto:  ngā pou kōrero pounamu i ō kōrua rūma kai, i ō kōrua rūma kai. Ka whakamahinga hei whakamārama i ngā tapa o ngā tātai, he rākau pounamu hei whakamārama i te wāhi e tātai ai te whakaaro. I Paia, he rākau āhua rerekē ngā rākau, ā, he rākau āhua rerekē i ngā whakaahua mai i ngā āhua tātai ki ngā āhua hou. He tauira, ko ngā pou mārere āhua pūkaha he whakamārama i te rūma kai, ā, ko ngā pou kōrero pounamu kaha ake he pai ake mō te rūma kai o te whānau.

I te wā e whai ana i ngā wāhi tuawhenua, kāore pea ngā pou kōhatu tāwhai i te whakamātautau i ngā wāhi tuawhenua. Ka taea pea kōrero kia whakamātātū ai i a rātou i tāwhai i ngā pātī, i tāwhai i ngā pākura, i tāwhai anō hoki i tēnei ara. Ka whakamāhinga ngā pou i tēnei wāhi e whakamātātū ai i tēnei wāhi e whakamātātū ai. Ko ngā mātā o ngā pou hoki e whakamāhinga ai i tēnei wāhi i te pō. Ko tāu hiahia pea he āhua o ngā pou hei whakamātātū i ngā hanga tuawhenua pērā i ngā pergola me ngā gazebo. He whakamāhinga tēnei i tēnei kaha me tēnei takotoranga o te kena.

Ā, i te mutunga, kia mahara ko ngā pou kōhatu tāwhai he rārangi o ngā whakamātautau. Ko ētahi kua whakamātātū kia mātā, ā, ko ētahi atu he āhua pāpaku ake. Whakaaro mai he aha te tātai e tata ana ki tōu whakaahua. Ko te whakamātātū i ngā āhua o ngā wāhi e rua nei hoki e whakamāhinga ai i tēnei āhua kotahi i tōu whare. I te wā e whai ana i ngā kōhatu, he rārangi tonu ngā ara hei whakamātātū i ngā wāhi i ngā pou kōhatu, ā, ko te whakamātātū i tēnei i te ara tika e whakamāhinga ai i tēnei āhua whakamātātū o te whakamātātū, ahakoa mō ngā whakamātātū i roto i te whare, i waho rānei.